Gemarkeerde grenzen op het erf

Wist je dat…

  • …hagen oorspronkelijk dienden als veekering
  • …Maasheggen speciaal gevlochten meidoornhagen zijn
Vragen of tips over hagen?

Niet alleen zorgt een haag voor een goede afscheiding, in de haag vinden allerlei vogels, insecten, zoogdieren en reptielen een plek

Hagen kennen een lange geschiedenis in het Limburgse landschap en staan symbool voor de behoefte van de mens om zijn eigen stukje land af te scheiden van dat van anderen.

De eerste landbouwers deden dit al door hun stukje landbouwgrond te beschermen tegen vertrapping van de dieren die in het bos leefden of om hun vee bij zich in de buurt te houden. Aanvankelijk gebruikte men alles wat men kon vinden in de omgeving zoals stammen, keien, takken en stobben. In deze barrières vestigden zich struiken, vaak met doornen, die het geheel moeilijk doordringbaar maakten.  

Tunen

De techniek van het omheinen van je eigen grondstuk verbeterde met de jaren. Er werden al door de bandkeramiekers, die ruim 7000 jaar geleden rond Stein en Sittard leefden, vlechtwerken gemaakt van rechtopstaande palen met daartussen gevlochten takken en twijgen. Deze hagen werden tunen genoemd, het huidige woord tuin is hiervan afgeleid: een omheind stuk grond. 

Gebruikt men voor het tunen verse twijgen dan is de kans groot dat deze zullen uitlopen en zich tot struiken ontwikkelen. Sommige struiken doen dit ook door ze af te breken en in de grond te stoppen. Zo ontstaat in het agrarisch cultuurlandschap een diversiteit aan haagstructuren; van dicht gevlochten hagen tot doornige lijnvormige aanplanten. Dit tot ergernis van Julius Caesar. Hij beschreef rond het begin van onze jaartelling in ‘De bello Gallico’ (Oorlog in Gallië) de obstakels waarop hij stuitte tijdens een tocht naar de noordelijke grens van het Romeinse rijk. De ondoordringbare hagen waren door boeren in het zuiden van ons land neergezet door boompjes te kappen zonder de stam helemaal door te hakken en de takken daarna in elkaar te vlechten.   

Meidoorn

Vanwege zijn eigenschappen is de meidoorn een zeer geschikte plant om hagen mee te vormen: hoge groeikracht, goede verdraagzaamheid tegen snoeien en doornig om dichte afscheidingen te vormen. 

De meidoorn vormt de basis voor twee hegtypes die in Limburg voorkomen. In het Noord-Limburgse maasheggengebied staan nog breed uitgroeiende haagstructuren dwars op de stroomrichting van de Maas. Doordat deze hagen jarenlang kunnen uitgroeien zijn ze ecologisch zeer waardevol. Helaas is de Maasheg aan de Limburgse kant van de Maas grotendeels verdwenen.  

Bekender en nog veel voorkomend zijn de Zuid-Limburgse meidoornhagen. Deze hagen worden jaarlijks geschoren waardoor blokvormige structuren ontstaan. Als vaste partner van de hoogstamboomgaard dragen ze in belangrijke mate bij aan het karakter van Zuid-Limburg.