Religieus erfgoed buiten in het landschap

Wist je dat…

  • …in Zuid-Limburg meer kruisen staan dan kapellen? In Noord-Limburg zijn juist meer kapellen te vinden
  • …er vele soorten wegkruisen zijn met vele verschillende benamingen?

Tip!

Maak een keer een wandeling langs de vele kruisen en kapellen. Er zijn verschillende wandelroutes die je langs dit bijzonder religieus erfgoed voeren.

Wandelgids kruisen en kapellen
Wandelgids kruistocht op wandelschoenen

Vragen of tips over kruisen en kapellen?

Limburg telt meer dan drieduizend kruisen en kapellen. Ze staan langs de weg, in het open veld, maar vaak ook midden in een dorp of stad

Door heel Limburgs staan kruisen en kapellen, ze geven karakter aan het landschap. Vaak staan ze op bijzondere plekken. Deze religieuze bouwwerken geven uiting aan de bijzondere waarde die het Rooms-Katholieke in het verleden had en nog heeft in de samenleving.

Maar wist je dat de oorsprong van de wegkruisen helemaal niet Katholiek is maar afstamt van de heidense Germanen? Volgens de Germanen waren kruisingen van wegen heilige plekken waar men de goden vereerde door het plaatsen van offersteen. Maar ook sprak met op deze plekken recht en werden er zelfs doden begraven. Omdat gewortelde tradities moeilijk te stoppen zijn besloot de kerk, deze plekken ook te gebruiken voor het plaatsen van kruisen en kapellen. Op deze manier veranderde de heidense traditie in een katholieke.

Kruisen werden om allerlei redenen geplaatst. Uit praktische overwegingen om bijvoorbeeld grenzen te markeren, om herinneringen te delen bij het verlies van een dierbaren of op de plek van een ongeluk. Ook als bescherming tegen een slechte oogst werden kruisen geplaatst, zelfs voor minder prettige aangelegenheden zoals voor boetedoening bij moord.

Kapellen werden vaker geplaatst als dank vanuit een gemeenschap waarbij de kapel gewijd was aan een specifieke heilige die een belangrijke betekenis had voor de omgeving. Kapellen dragen dan ook relatief vaak de naam van een heilige. Ook plaatsten notabelen kapellen uit dank maar wellicht even vaak ook om te pronken.

Bijzonder zijn de kleinere kapelletjes die het verhaal vertellen van het lijden van Jezus, de zogenaamde kruiswegstaties of voetvallen. Deze kappelletjes vertellen als een boek in veertien delen de lijdensweg. Op deze manier kunnen gelovigen de Via Dolorosa doorlopen, de straat in Jeruzalem waar Jezus het kruis droeg naar zijn kruisiging, zonder dat ze naar Jeruzalem hoeven af te reizen.