Het fruitdiefje van Limburg

In het kort

voor wie:
Voor particulieren, gemeenten, scholen etc.

waarom:
Om er voor te zorgen dat we de eikelmuis voor Limburg behouden. Daarvoor werken we aan duurzaam behoud, ontwikkeling, uitbreiding en verbinding van hun leefgebieden in Limburg. Een breed scala aan soorten profiteert hiervan mee.

contactpersoon:
Anke Brouns

project partners:

Provincie Limburg, gemeente Eijsden-Margraten, Staatsbosbeheer, Limburgs landschap, Natuurmonumenten, Zoogdiervereniging, Gaia Zoo

Het project wordt gefinancierd door de provincie Limburg.

Deze projectpagina wordt regelmatig uitgebreid en aangepast, dus kijk af en toe voor het laatste nieuws.

De eikelmuis is een zeldzaam zoogdiertje uit de familie van de slaapmuizen. In Nederland komt de soort alleen in Zuid-Limburg voor. De eikelmuis is zo groot als een rat, maar heeft een lange behaarde staart met een mooie pluim, en een zwart maskertje. Hij gedraagt zich eigenlijk meer als een eekhoorn dan als een muis, en klimt behendig door bomen en struiken. De eikelmuis heeft een gevarieerd dieet en eet vooral insecten, vruchten en noten. De eikelmuis maakt zijn naam als slaapmuis waar door een lange winterslaap van wel zes maanden.

Het diertje komt voor in het zuidelijk deel van het Savelsbos en rond Bemelen. De eikelmuis leeft vooral in het bos en in de bosrand,  maar is ook te vinden in boomgaarden, in schuurtjes en tuinhuisjes en op zolders. Ze maken gebruik van heggen en hagen om zich door open gebied te verplaatsen.

Al jaren wordt er onderzocht hoe het met de eikelmuis in Limburg gaat. De laatste jaren werd duidelijk dat de soort erg kwetsbaar is en zelfs dreigt uit te sterven in Limburg. Om dit te voorkomen is in opdracht van de provincie Limburg een beschermingsplan opgesteld. IKL staat aan de lat om de uitvoering van dit plan te coördineren.

Eikelmuiswaarnemingen in Limburg in de periode 1900–2014 (databank Zoogdiervereniging). Anno 2014 komt de eikelmuis alleen in het Savelsbos nog met zekerheid voor. Bron: Bekker & La Haye (2015).

Onderzoek

We weten eigenlijk nog niet zo goed wat er precies mis is. Wel is al duidelijk dat de soort niet alleen in Nederland achteruit gaat, maar dat deze achteruitgang zichtbaar is in een groot deel van het verspreidingsgebied. Daarom vormt onderzoek een belangrijk deel van het soortbeschermingsplan. Dat onderzoek bestaat onder andere uit monitoring (hoe gaat het met de eikelmuizen gemeten over een langere periode), genetisch onderzoek, voedselonderzoek (wat eten eikelmuizen), onderzoek naar het leefgebied (waar komen ze voor, hoe ziet hun ideale leefgebied er uit, kunnen ze op plekken leven waar ze op dit moment nog niet/ niet meer voorkomen, wat kunnen we doen om hun leefgebied te verbeteren?) en onderzoek naar verbindingen (kunnen we bestaande en mogelijke nieuwe leefgebieden met elkaar verbinden zodat eikelmuizen zich kunnen verplaatsen van het ene naar het andere leefgebied?).

Buiten aan de slag

We weten wel al dat er eikelmuizen voorkomen in het Savelsbos. Sinds 2017, na een herintroductie,  komen ze ook voor rond Bemelen. Deze gebieden willen we met elkaar verbinden zodat ze nu los van elkaar levende populaties elkaar kunnen tegenkomen. Dat zorgt voor een grotere genetische variatie waardoor de dieren beter bestand zijn tegen allerlei invloeden van buiten, bijvoorbeeld ziektes. Bovendien is de populatie dan minder kwetsbaar wanneer er ergens iets gebeurt dat lokaal de eikelmuizen uitroeit. Wanneer er voldoende eikelmuizen zijn en de gebieden met elkaar zijn verbonden, kan de lege plek weer worden ingenomen door nieuwe eikelmuizen. Het verbeteren en vergroten van de bestaande leefgebieden helpt ook om de populatie te vergroten. Dit verbinden, verbeteren en vergroten willen we ook doen met gebieden in de buurt van de bestaande leefgebieden, maar waar nu nog geen eikelmuizen voorkomen. Zo kan de populatie ook in de toekomst blijven groeien.

© Wesley Overman

Foto © Wesley Overman

Samen met jou?

Om mensen voor te lichten over de eikelmuis worden er eikelmuistuinen ingericht. In deze voorbeeldtuinen vind je informatie over de eikelmuis, en zie je voorbeelden van wat je zelf in jouw tuin, boomgaard, grasland,… kunt doen om de eikelmuis een handje te helpen. Een paar keer per jaar worden er bijeenkomsten georganiseerd over de eikelmuis. Dit kan een excursie of een lezing over de eikelmuis zijn, of een werkdag om gezamenlijk het leefgebied van de eikelmuis te verbeteren.

Er wordt ook een platform opgericht waarop iedereen die op een of andere manier betrokken is bij de eikelmuis, of dat graag wil, elkaar ontmoet. Hier wordt kennis en enthousiasme gedeeld, of afspraken gemaakt over monitoring. Het platform is ook bedoeld voor mensen die betrokken zijn bij de hazelmuis, de enige andere slaapmuis die in Nederland voorkomt.

Hier vind je het volledige soortenbeschermingsplan (PDF)
Hier vind je meer informatie over de eikelmuis (zoogdiervereniging)

Wat kun je zelf doen?

Je kunt de eikelmuis op allerlei manieren helpen.

  • Heb je grond in eigendom in de buurt van bestaand leefgebied? Wellicht zijn er mogelijkheden om je te helpen deze zodanig in te richten dat de eikelmuis zich er thuis gaat voelen, of het er nog meer naar zijn zin gaat hebben. IKL voorziet regelmatig aanplantregelingen in de gemeente Eijsden-Margraten. Na de zomer vind je daarover hier meer informatie.
  • Heb je een eikelmuis gezien? Dan willen we dat heel graag weten. We zijn heel benieuwd naar waar de eikelmuis voorkomt, zodat we gericht op die plekken actie ondernemen. Stuur een mailtje naar a.brouns@ikl-limburg.nl. Probeer een foto te maken van het dier en deze mee te sturen. Beschrijf zo nauwkeurig mogelijk wat je hebt gezien; hoe zag het dier er uit, wat was het aan het doen, waar heb je het gezien, wanneer was het?
  • Wil je helpen bij onderzoek naar eikelmuizen? We zijn op zoek naar vrijwilligers die met behulp van sporenbuizen op zoek gaan naar eikelmuizen. Zo proberen we nieuwe plekken te vinden waar eikelmuizen voorkomen. Meld je aan voor het platform. Je ontvangt dan ook onze eikelmuis nieuwsbrief.
  • Wil je helpen met het uitvoeren van beheer dat goed is voor de eikelmuis? Meld je dan aan voor het platform. Je ontvangt dan ook onze eikelmuis nieuwsbrief.
  • Wil je op de hoogte blijven van alle activiteiten rond de eikelmuis? Meld je dan aan voor onze eikelmuis nieuwsbrief. Hierin lees je het laatste nieuws over de eikelmuis.

Dit is mogelijk interessant:

GrenslandrouteDorpsgaardenPositieve gezondheid