Een interview met wethouder Piet Franssen, gemeente Gulpen-Wittem

Gulpen-Wittem staat bekend om haar prachtige vergezichten en uitgestrekte groengebieden. Het landschap is een schitterend onderdeel van ons culturele erfgoed en dat koesteren we. Deze pracht beperkt zich niet tot de gemeentegrenzen van Gulpen-Wittem maar is kenmerkend voor deze hele streek. Sporen die vanuit het verleden zichtbaar zijn doorkruisen het landschap en geven op hun eigen manier karakter aan de leefomgeving.

De gemeente Gulpen-Wittem heeft haar uitstraling onder andere te danken aan de hoge dichtheid cultuurhistorische elementen die de gemeente rijk is. Wethouder Piet Franssen is een warm pleitbezorger van ‘zijn’ landschap en de cultuurhistorie die daarin verscholen ligt. Al jaren zet hij zich samen met IKL en bewoners in voor het zichtbaar en beleefbaar maken (én houden) van cultuurhistorie, zodat we dit over kunnen dragen aan volgende generaties en zo het verleden behouden blijft.

IKL werkt door heel Limburg aan het behoud van klein Limburgs erfgoed. Maar nergens in heel Limburg is de samenwerking tussen IKL en de gemeente op dit vlak zo intensief als in Gulpen-Wittem, die als het ware een voorbeeld vormt voor andere gemeenten in Limburg. Waarom hecht u zoveel belang aan deze cultuurhistorische elementen?

 “De gemeente Gulpen-Wittem heeft één van de hoogste dichtheden aan cultuurhistorische elementen van Nederland. Zo zijn er in Gulpen-Wittem 287 rijksmonumenten, 3 archeologische rijksmonumenten, meer dan 850 karakteristieke panden, 4 rijks beschermde stads- en dorpsgezichten en 5 beschermde buitenplaatsen. Maar ook het dialect, de streekproducten, de ambachten en tradities zoals carnaval en schuttersfeesten zijn veelvuldig aanwezig. Ons landschap, dat onderdeel uitmaakt van het Nationaal landschap, is bovendien bekroond met een vijfsterrenpredicaat.”

“Het wonen, werken en leven in een gemeente met zo’n rijk aanbod aan cultureel erfgoed is best wel uniek te noemen. Iets waar wij samen trots op mogen zijn! Het is van groot belang dat we deze elementen samen koesteren, in stand houden en overdragen naar de volgende generaties. Ze hebben immers onszelf en onze omgeving gevormd tot wat we zijn. De charme van ons erfgoed inspireert bijvoorbeeld ook wandelaars, fotografen, kunstenaars en Bourgondische levensgenieters. Kortom: het is voor veel inwoners én toeristen een reden om in deze regio te verblijven en te genieten.”

Foto volmolen

De Volmolen in Epen

Kenmerkend voor de aanpak die de gemeente Gulpen-Wittem en IKL hanteren is het betrekken van lokale inwoners bij deze projecten. Een aanpak die werkt gelet op het stijgend aantal vragen dat vanuit de bewoners en toeristen komt. Welke meerwaarde heeft het betrekken van inwoners bij het oppakken van cultuurhistorische elementen?

 “Cultuurhistorie gaat over mensen, hun gebruiken en tradities, hun leefomgeving en de natuur. De inhoud van het begrip ervan verandert voortdurend. De samenleving geeft aan wat voor hen belangrijk is en bepaalt daarmee wat bewaard blijft en wat niet. Elke generatie maakt hierin eigen keuzes waarop de volgende generatie voortborduurt. De gemeente zet zich in om zichtbaar te maken wat de toegevoegde waarde is van het behoud van ons culturele erfgoed. In 2015 en 2016 hebben we bijvoorbeeld middels een communicatiecampagne onder de naam ‘Vakwerk: lijnen tussen heden en verleden’ ons erfgoed én de inwoners die erbij betrokken zijn in de kijker gezet. Inwoners vertelden zelf op inspirerende wijze en vol trots over ‘hun’ stukje cultureel erfgoed. Deze betrokkenheid vanuit de gemeenschap toont aan dat er op lokaal niveau draagvlak is voor het herstel en behoud van cultuurhistorie. Op een aantal fronten leveren zij een belangrijke (of zelfs essentiële) bijdrage om deze elementen ook in de toekomst in stand te houden.”

 In de afgelopen vier jaar heeft u de samenwerking met IKL geïntensiveerd en werden meer dan 30 projecten opgepakt. Wat was voor u de reden om de samenwerking met IKL op dit vlak te intensiveren?

 “De samenwerking met IKL voor het behoud van onze cultuurhistorie voelt voor de gemeente Gulpen-Wittem heel vertrouwd. IKL is bekend met het karakter, de cultuur en de geschiedenis van deze gemeente en kent ons hierdoor als geen ander.  IKL weet inwoners en belanghebbenden zoals onze heemkundeverenigingen op een positieve en constructieve manier te betrekken bij de projecten die worden aangepakt. Zij zijn bekend met de kwaliteitsnorm die de gemeente voor ogen heeft ten aanzien van het behoud van cultuurhistorie, waardoor zij de gemeente op dit gebied ont-zorgen. Samen hebben we al veel mooie resultaten bereikt. Enkele voorbeelden zijn: het herstel van het bakhuis van de Volmolen te Epen, Motte Boerenberg in Eys, de kalkoven aan de Dikkebuiksweg in Wijlre, het opknappen van de kapel in Heijenrath en het onderhoud aan holle wegen en natuurlijke waterbronnen.”

Foto kapel Heijenrath

De kapel in Heijenrath

 Staan er voor 2018 ook weer projecten klaar om uitgevoerd te gaan worden?

 “Ja, ook in 2018 staat er een aantal onderwerpen op de agenda die aandacht gaan krijgen. Voorbeelden hiervan zijn het herstellen van de oude waterput in Heijenrath nabij de gerestaureerde kapel, de waterput in Schilberg en de oude bakoven bij Hoeve de Bek in Gulpen. En daar komen beslist in de toekomst nog meer projecten bij.” 

“Het behoud van cultuurhistorische elementen heeft de gemeente Gulpen-Wittem hoog in het vaandel staan. Door onze samenwerking in de toekomst voort te blijven zetten en waar mogelijk te intensiveren hoop ik dat steeds meer inwoners trots zijn op ‘hun’ culturele erfgoed en dat mensen van buiten de gemeente het karakter van Gulpen-Wittem mede dankzij haar cultuurhistorie in hun hart sluiten.”